OĞUL OTU

Yöresel Adları : Melisa, kovan otu, limon nanesi, tatramba
Latince İsmi:Melissa officinalis
Familyası Labiatae
İngilizce İsmi:Melissa,Balm,Lemon/Sweet balm
Almanca İsmi:Melisse
Fransızca İsmi:Mélisse off.

Kullanılan Kısmı: Yaprakları(Melissae folium)

Yayılışı : Anayurdu Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Doğu Akdeniz ve Batı Asya`dır. Türkiye`de Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde yetişir. Akdeniz kıyılarında 2 asırdır tarımı yapılmaktadır. Orta ve Doğu Avrupa`da kültürüde yapılır.

Etken Bileşenleri: Flavonoitler,triterpenler(ursolik,oleanolik asit),tanen.fenolik asitler(%4 rosmanirik asit),% 0.02-0.8 uçucu yağ.Uçucu yağın %60`ı monoterpen(%40 sitronellol,%2 sitral,sitronellol,geraniol,nerol)ve %35`i seskiterpen(%10 karyofillen ve germakren)yapısındandır.

Farmakolojik Etkileri :
Korku/endişe giderici ve sakinleştirici etkisinin euganol ve
citronella’nın CABA-A reseptörlerini bağlayıcı ve CABA reseptörlerine yakınlığını arttırıcı etkilerinden kaynaklanmaktadır.
Antiviral etkisi;HSV-1 (Herpes Simplex Viruse) virüsüne karşı öldürücü etkisini,HSV-2 virüsünün replikasyonunu önleyerek ortaya koymuştur.
Antibakteriyel;Melissa officinalis ve benzeri bitkiler üzerinde yapılan çalışmalar, bu tip bitki ekstraktlarının Staphylococcus aureus ATCC 65538, Staphylococcus epidermidis ATCC12228, Escherichia coli ATCC 8739, Klebsiella pneumonia ATCC 4352, Pseudomonas aeruginosa ATCC 1539, Salmonella typhi, Shigella flexneri, Proteus mirabilis ve Candida albicans ATCC 10231 üzerinde etkili olduğunu göstermiştir.
Hem nikotinik hem de muskarinik bağlama özellikleri ile merkezi sinir sistemi asetilkolin reseptör aktivitesi Alzheimer hastalığının tedavisinde ve epilepside rol oynadığı söylenebilir.
Eeugenol COX (Cyclooxygenase)-1 ve -2 aktivitelerini engellemekte olup,antienflamatuar etki göstermektedir
Genel olarak; Gerçekleştirilen araştırmalar M. officinalis ve bu bitkiden elde edilen ürünlerin endişe giderici ve sakinleştirici [1; 14; 15], antiviral ve antimikrobiyal [16; 17; 18; 19; 20; 21], kolinerjik [22], ağrıkesici [14; 23; 24], antioksidan aktiviteleri [25; 26; 27; 28; 29] ve kardiyovasküler sistem ve merkezi sinir sistemi ([30; 31; 32; 33; 27] ile ilgili fonksiyonları hakkında çeşitli araştırmalar ve bu araştırmalar sonucu elde edilen bulgular bulunmaktadır.

Kullanım Alanları: Çağımızda yürütülen çalışmalar sonucunda ise; stres yatıştırıcı, spazmolitik ve antibakteriyel etkileri yanı sıra sinir hastalıkları, gastrointestinal bozukluklar, uyku sorunları, aşırıheyecanlanma üzerine olumlu fonksiyonları hakkında raporlar yayınlanmıştır

Klinik Çalışmalar :M. officinalis ile hayvan modeller kullanılarak gerçekleştirilen çalışmalar, bu bitkinin korku/endişe giderici ve sakinleştirici etkisini ortaya koymuştur Bu çalışmalara örnek olarak Kennedy et al. [1] ve Soulimani et al. [14] verilebilir.
Daha sonra Ballard et al. [15] M. officinalis esensiyel yağı ile plasebo kontrollü olarak bu çalışmayı gerçekleştirmiş ve korku/endişe giderici etkiyi tespit etmiştir. 2005 yılında Kennedy ve arkadaşları tarafından yetişkin bir grup gönüllü ile yapılan araştırmada sağlıklı kişilerde 300-600 mg arası dozlar kullanılarak bir çalışma gerçekleştirilmiş ve 600 mg oğul otu ekstraktı alımı halinde bu kişilerde ciddi oranlarda stres düşüşü tespit edilmiştir [34].
Kuru yapraklardaki aktif bileşenler ve bitkinin esensiyel yağı bu etkinin olası kaynağıdırlar. Bu bulguya destekleyici bilgi euganol ve citronella’nın CABA-A reseptörlerini bağlayıcı ve CABA reseptörlerine yakınlığını arttırıcı etkisinin bulunmasıdır.
M. officinalis, ekstraktının 3-6 saat içinde HSV-1 (Herpes Simplex Viruse) virüsüne karşı öldürücü etkisinin bulunduğu Dimitrova et al. [16] tarafından in vitro olarak kobay hayvanları ile yapılan çalışma sonucunda bildirilmiştir.
Allahverdiyer et al. [17] ise bu bitkinin yağının HSV-2 virüsünün replikasyonunu önlediğini ortaya koymuştur. Yine in vitro olarak yapılan bir başka çalışmada M. officinalis ekstraktının bakterilere, filamentli funguslara ve mayalara karşı etki gösterdiği tespit edilmiştir [18]. Örneğin bileşenlerinden biri olan eugenol, Escherichia coli ve Staphylococcus aureus gibi bazımikroorganizmalara karşı antibakteriyel etki oluşturmakta oldukça etkilidir [19].
Melissa officinalis ve benzeri bitkiler üzerinde yapılan çalışmalar, bu tip bitki ekstraktlarının Staphylococcus aureus ATCC 65538, Staphylococcus epidermidis ATCC12228, Escherichia coli ATCC 8739, Klebsiella pneumonia ATCC 4352, Pseudomonas aeruginosa ATCC 1539, Salmonella typhi, Shigella flexneri, Proteus mirabilis ve Candida albicans ATCC 10231 üzerinde etkili olduğunu göstermiştir [20]. Pavela [21], yaptığı çalışmada Melissa officinalis gibi bitki ekstraktlarının pamuk kurdu (Spodoptera littoralis) üzerinde insekdisal etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Bütün ekstraktların larvalar üzerinde toksik etkili olduğu belirlenmiştir.
Bitkinin fonksiyonel özelliklerinden biriside kolinerjik olmasıdır. Hem nikotinik hem de muskarinik bağlama özellikleri ile merkezi sinir sistemi asetilkolin reseptör aktivitesi gösterir. Bu etkinin mekanizması ile ilgili bilimsel araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Araştırmalar sonucu elde edilen bulgular ile oğul otunun Alzheimer hastalığının tedavisinde ve epilepside rol oynadığı söylenebilir.
Son yıllarda M. officinalis kullanılarak yapılan nörolojik çalışmalar, bu bitkilerin asetilkolinesteraz aktivitesini inhibe ederek Alzheimer ve epilepsi gibi rahatsızlıklara iyi geldiğini ortaya koymuştur [22].
M. officinalis ekstraktlarının yüksek dozlarda ağrı kesici etki gösterdiği Soulimani et al. [14] tarafından in vivo olarak gerçekleştirilen çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular arasındadır. Bitkinin yapısında bulunan bileşenlerden özellikle ikisi antiinflamantuar aktivitesi göstermesine de neden olmaktadır.
Önemli bileşenlerden rosmarinik asit, inflamasyon proseslerini engelleyici özellikler taşımaktadır. Önemli diğer bir bileşen olan eugenol COX (Cyclooxygenase)-1 ve -2 aktivitelerini engellemekte olup, bu durum Huss et al. [23] ve Kelm et al. [24] tarafından yürütülen çalışmalarda da in vitro olarak tespit edilmiştir.
Bitkinin esensiyel yağının ana bileşenlerinden sitrol, kobay hayvanları ile yapılan çalışmalarda
antispazmotik etki göstermiştir [35]. M. officinalis, yüzyıllarca insanlar tarafından kavrama fonksiyonlarını geliştirmekte ve cesaret ve hafıza
için de kullanılagelmektedir.
M. officinalis bitkisi, gerçekleştirilen araştırmalarda antioksidan aktivite de göstermiştir. Bu araştırmalara örnek olarak Hohmann et al. [25] tarafından gerçekleştirilen verilebilir. Dragland et al. [26] tarafından Teknolojik Araştırmalar: GTED 2011 (1) 50-58 Bunama Rahatsızlığına Karşı Yeni Bir Umut: Melissa officinalis L. 54gerçekleştirilen de ise bitkideki antioksidan konsantrasyonunun 75 mmol/100 g’dan yüksek olduğu tespit
edilmiştir.
M. officinalis’in gösterdiği kardiyovasküler etkiler de önem taşımaktadır. Bitkinin ekstraktı yüksek derecede doymuş yağlar ve alkol ile beslenen kobay hayvanlarında kolestrolü ve yağ seviyesini düşürücü etki göstermiştir [30]. Dikkat çekici olarak ekstrakt aynı zamanda gluten oranının artmasına neden olmuş
M.officinalis flavonoidlerce ve uçucu yağlarca zengin bir bitki olduğu için mide, barsak rahatsızlıklarında, kardiyovasküler rahatsızlıklarda ve yüksek tansiyona karşı kullanılmaktadır [36]. Fareler üzerinde yapılan bir başka çalışmada Melissa officinalis L. ekstraktlarının kanda toplam kolesterol ve lipid düzeyini düşürdüğü ve buna bağlı olarak hipolipidemik etkiye sahip olduğu gözlenmiştir [30].
Taze gıdaların birçoğunda bulunan enzimler hem arzu edilmeyen ve aynı zamanda arzu edilen
değişikliklere neden olabilir. Gıda teknolojisinde enzimlerin kontrol altında tutulması önemli yer tutar. Bu enzimlerden biri olan peroksidaz enzimi meyve ve sebzelerde off-flavor ile ilgili bitki kaynaklı enzimdir. Melissa officinalis ekstraktı bu enzimi inhibe etmekte (0.05 MIC mL/100 (v/v) ) ve gıdaların kalitesi korunmaktadır [37].
FDA (Food and Drug Administration) tarafından Alzheimer hastalığının yönetimi konusunda onay verilen ilaçlar arasındaiki adet tıbbi ve aromatik bitkisel ürün de bulunmakta olup, bunlar M. officinalis ve Salvia officinalis’dir. M. officinalis, Avrupa’dan tüm dünyaya yayılmış bir bitkidir. Bu bitkinin sakinleştirici ve karminatif etkileri yanı sıra anksiyolitik ve sedatif/hipnotik aksiyonları da söz konusudur
[38]. M. Officinalis’in hem nikotonik hem de muskarinik bağlama özellikleri ile merkezi sinir sisteminde asetilkolin reseptör aktivitesine sahip olduğu bildirilmiştir [31]. M. officinalis kullanımı sonucu ortaya çıkan yan etki ve semptomlar bildirilmemiştir [32; 33]. M. officinalis, nörolojik aktiviteler ile ilişkisi, sakinleştirici etkileri ile ilişkilidiri; MAO (Monoamin oksidaz) ve AChE (Asetilkolin esteraz) inhibisyonu ve GABA benzodiazepin reseptörüne affinitesidir (Lopez et al. 2009). Bitki esensiyel yağlarının aromaterapide kullanımları, binlerce yıllık geçmişe sahip olan bir olgudur. Demans’ı hedefleyen aromaterapi uygulamaları da bu kapsamdadır [39].

Kontrendikasyonlar ve Öneriler : Bilinen ciddi bir kontrendikasyonu bulunmamaktadır.Aşırı tüketimde düşükte olsa bulantı, kusma ve karın ağrısı gibi gastrointestinal belirtiler gösterebilir.
Gebelik ve Emzirme döneminde herhangi bir çalışma olmadığından kullanılmamalıdır.
Uçucu yağının göz basıncını yükseltme eğiliminden dolayı Glokom olan kişiler kaçınmalıdır.
Hipotansiyon ekisi, Sedatif etkisi (Vb. İlaçlarla birlikte kullanımı) nden dolayı doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Kullanım Doz Miktarı : Çay / Kapsül / Toz: günde bir çay 1.5-4.5 gram (kurutulmuş) (kaynayan 150 ml su içinde 10-15 dakika bakımdan) birkaç kez.
Krem: 70:1 lypolized sulu ekstresinin kalın lezyonlar için günde 2 ila 4 kez uygulanır.
Tentür: Günde 1-3 ml üç kez.