ISIRGAN

Yöresel Adları:Isırgan, Dızlağan, Dikenli ısırgan, Ağdalak, Cımcar, Cıncar, Cızlagan, Cızgan, Cızlağan, Cincar, Çincar, Dakırdalak, Daladiken, Dalagan, Dalyan diken, Dalgan, Dalıgan, Erinç, Gezgez, Geznik, Gıcıkdan otu, Gidişgen, Isırgı, Dancak otu, Sırgan otu, Yığınç
Latince İsmi: Urtica dioica Lve/veya Urtica urens L.
Familyası: Urticaceae
İngilizce İsmi: Nettle
Almanca İsmi: Brennessel
Fransızca İsmi: Orties

Kullanılan Kısmıları: (Urticae herba/-folium/- radix )

Yayılışı: Bitki her iki yarımkürede de yaygındır. Asya, Avrupa, Afrika, Avustralya ve Amerika`da yetişmektedir. Cins adı olan Urtica latincede urere’den gelir ve yakmak anlamındadır. Isırgan yaprağı ve kökü yine bu iki türün ve hibritlerinin çiçeklenme döneminde toplanmış taze ya da kurutulmuş yapraklarından oluşur. Tür adı olan dioica ‘nın anlamı 2 evli demektir. Çünkü bitki genellikle hem erkek hem de dişi çiçeklere sahiptir.

Etken Bileşikleri: Yaprak ve veya bitki: Yapraklar tüylerinde Histamin, Serotonin, Asetilkolin, Formik asit, Leukotriens, Flavonitler (rutin, izokuersitrin, astragalin, kaempferol-3-O-rutinosit), Silisik asit, Potasyum, Kalsiyum içerir.

Isırgan kökü, asit ve nötral polisakkaritler (2 glukan, 2 glukogalakturonan ve 1 arabinogalaktan), steroller (3-b-sitosterol, sitosterol-3-b-D-glikozit), lektin, kumarin (yaklaşık skopoletin), fenolik asitler, fenilpropanoit aldehitler ve alkoller, lignanlar (neo-olivil ve türevleri), yağ asitleri, tanenler, monoterpenler, triterpenler taşımaktadır.

Etki ve Kullanılışı: Yunanlı hekim Dioscorides ve Galen ısırgan otunun diüretik ve laksatif etkilerinden ayrıca astım, göğüs zarı iltihabı ve dalakla ilgili hastalıkların tedavisinde kullanımından söz etmiştir. Romalı doğa bilimci Pliny hemostatik özelliklerinden söz eder. Isırgan eski çağlardan beri köpek ısırığı, cilt kabarıklıklarında ve şişkinliklerinde, burun kanamalarında, astım ve zatürree tedavisinde kullanılmaktaydı. Hindistan’da Ayurvedik Farmakope’de rahim kanamalarında, deri döküntülerinde, çocuk ve fizikojenik ekzemalarında, burun kanamasında 2-4 g drog şeklinde genellikle diğer bitkilerle kombinasyon halinde uygulamadan söz etmektedir. Kuzey Amerika yerlileri uzun süredir antiromatik ilaç olarak kullanmaktadır. Almanya’da ısırgan otu diüretik etkisi nedeniyle lisanslı standart tıbbi çay olarak bulunur. Romatizmal hastalıkların tedavisinde destek amaçlı ve alt üriner bölgenin iltihabi durumunda yıkama tedavisinde kullanılmaktadır.
Modern klinik çalışmalar ısırgan otunun alerjik rinit, ekspektoran, romatizmal rahatsızlıklar, akut artrit’de, kronik cilt rahatsızlıklarında kullanımını ve diüretik etkisinden dolayı kullanılmaktadır.
152 hastayla yapılan bir çalışmada hastaların %70’inde günlük 1,54 g kuru ekstre ile 3 hafta süre ile yapılan tedavi sonunda çeşitli romatik hastalıklarda iyileşme gözlenmiştir. Komisyon E ısırgan otu ve yaprağının alt üriner bölgedeki iltihabi hastalıklarda ve böbrek kumu hastalığı ve önlenmesinde yıkama tedavisi olarak kullanımını önerir. Romatik hastalıkların tedavisinde destekleyici olarak dahilen ve haricen kullanılır.
Alman Standart Ruhsatı ısırgan otu çayının idrar arttırıcı etkisinden dolayı kullanımını önermektedir.
Fransa’da geleneksel kullanıma eklem ağrılarının semptomatik tedavisinde oral ya da topik kullanımına izin verilmektedir.
ESCOP romatik hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların etkisinin arttırılmasında ve alt üriner bölgede iltihabi hastalıkların yıkama tedavisinde kullanımını önerir.

Isırgan Kökü Almanya’da iyi huylu prostat hiperplazisi (BPH) ’nin tedavisinde kullanılmaktadır. Komisyon E idrar miktarını arttırıcı, idrar akışını arttırıcı ve artık idrar miktarını azaltan etkilerini bildirmektedir.
Diüretik olarak prostatitisin erken evrelerinde kullanılmaktadır.

Kontrendikasyonları: Bilinen bir kontrendikasyonu yok.

Not: Kalp ve böbrek rahatsızlıklarına bağlı ödemlerde diüretik olarak kullanımı önerilmemektedir.

Yan Etkiler: Bilinen bir yan etki yok.

Başka İlaçlarla Etkileşimi: Bilinen bir etkileşim yok.

Gebelik ve Emzirme Döneminde Kullanımı: Bilinen bir kısıtlama yok.

Kulanım Önerisi: Doktor tarafından başka türlü önerilmediyse, Yaprak ve/veya bitki; 2-5 g drog 150 ml sıcak suda 10-15 dakika günde 3 kez.
Kök; 1,5 g drog 150 ml sıcak suda 10–20 dakika günde 3-4 kez